Қарабақ халқының өміріндегі ашуғ өнерінің рөлі
Кілт сөздер:
Қарабақ, ер және әйел ашуғтар, ашуғ әуендері, саз, сазбандАңдатпа
Бұл мақала Әзербайжанның бай рухани мәдениетінің жетекші салаларының бірі болып табылатын және басқа да түркі халықтарына ортақ ашуғ өнерінің Қарабақ халқының өмірі мен мәдениетіндегі рөлін зерттеуге арналған. Этнологиялық тұрғыдан қарастырылған мақалада ашуғтардың тарих бойы әртүрлі атаулармен (гам, шаман, варсаг, озан) белгілі болғаны көрсетіліп, олардың ортақ тамыры мен дәстүрлік сабақтастығы айқындалады.
Қысқаша мазмұндалған еңбекте XV–XVI ғасырларда өмір сүрген Ашуғ Гурбани, XVII ғасырдың соңындағы Абдалгүлаблы Самед, XVIII ғасырдағы Абдалгүлаблы Валех, XIX ғасырдағы Ашуғ Аббасгулу мен Ашуғ Гурбан, 1893–1980 жылдары өмір сүрген Ашуғ Шемшир, сондай-ақ Сары Ашуғ сияқты белгілі ашуғтар туралы мәліметтер беріледі.
Сонымен қатар мақалада Қарабақ өңірінде өмір сүріп, шығармашылықпен айналысқан Ашуғ Ислам, Ашуғ Исмаил, Ашуғ Абульфаз, Ашуғ Фиридун, Ашуғ Бахман, Ашуғ Сабир, Ашуғ Хидаят, Ашуғ Телман, Ашуғ Имран, Ашуғ Машади Новруз, Ашуғ Мирза (Ақ Ашуғ), Ашуғ Эйваз, Ашуғ Азиз және Ашуғ Карддашхан сияқты танымал ашуғтар аталады. Қарабақтың ашуғ дәстүрі тек ер адамдармен шектелмегені де ерекше атап өтіледі; өңірде Ашуғ Пери, Ашуғ Захра, Ашуғ Гүлзар, Ашуғ Шафиге және Ашуғ Селби сияқты әйел ашуғтар да өнер көрсетіп, ән орындаған.
Мақалада сондай-ақ саз аспабы, оның жасалу шеберлігі мен дайындау технологиясы, ашуғ әуендері және ашуғтардың өзіндік киім үлгілері жан-жақты қарастырылады.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
Allahmanlı, M.Q., 2011. Stages of Ashiq Creativity. - Baku: Elm və təhsil. - 292 p.
Azerbaijani Music History (From Ancient Times to the 20th Century), 2012. In five volumes. Vol. I. Baku: Şərq-Qərb. - 592 p.
Bəhcət, B., 2006. Bayatis of Sarı Ashiq. Baku: Səda. - 96 p.
The Herald of Human Emotions Ashiq Pəri, 2021. Baku. - 36 p.
Bəşəri Duyğular Carçısı, Aşıq Pəri., 2021. Baku. - 36 p.
Bünyadov, T. Ə., 1993. Sounds from the Ages. Baku: Azərnəşr. - 264 p.
Əliyev, Ə.T., 1995. The Spiritual Culture of Azerbaijanis in Georgia. Baku: Elm. - 128 p.
Kazımov, Q.Ş., Ashiq Qurbani. Selected Works. In ten volumes. Vol. III. Baku. – 542 p.
Köçərli, F., 2005. Azerbaijani Literature. In two volumes. Vol. I. AVRASİYA PRESS. - 560 p.
Namazov, Q., 1980. The Saz and Word of Ashiqs. Baku: Yazıçı. - 154 p.
The Encyclopedia of Ozan-Ashiqs, 2019. Ashiqs’ Union. In two volumes. Vol. I. Baku: Gənclik. - 500 p.
Şuşinski, F., 1991. Seyid Şuşinski. Baku: İşıq. - 182 p.
Təhmasib, M., 2005. Articles. Baku: Elm. - 218 p.
Vahid, T., 2011. Ashiq Qurbani (15th-16th centuries). Mədəniyyət newspaper. Baku. - 04.03.
Vəliyev, Ə., 1976. Stars of Time (novels and short stories). Baku: Azərnəşr. - 454 p.
Vəliyev, Ə., 1981. Past Days. Baku: Gənclik. - 461 p.
Zərdabi, H., 1960. Selected Works. Baku: Azərnəşr. - 474 p.
Qasımlı, M., 2003. Ozan Ashiq Art. Baku: Uğur. - 308 p.
Qurbani, 2006. Works (compiled by, with foreword, notes, and explanations by: Qəzənfər Kazımov). Baku: Şərq-Qərb. - 232 p.
Yaqub, Z., 1997. One Hand in the Soil, One Hand in the Word. Baku: Azərbaycan. - 488 p.
Vostrikov, P., 1912. Music and Song among Azerbaijani Tatars // SMOMPK, vol. 42, part 2. Tiflis.
